ΤΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΠΛΟΙΑ ΠΟΥ ΠΗΡΑΝ ΜΕΡΟΣ ΣΤΟ ΛΑΜΙΑΚΟ ΠΟΛΕΜΟ

Εμπρόσθια όψη, κάτοψη και πλάγια όψη μίας επτήρους. Η επτήρης ήταν μία από τις αξιόπιστες πολεμικές πολυήρεις. Στα διαγράμματα του πάνω μέρος του πίνακα (τομές πλοίων) αναπαραστάται η εξέλιξη της διάταξης των κωπηλατών από την αρχική ελληνική πεντηκοντορο έως τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική τριήρη (Copyright: John Warry/ Salamander) Περί το 500 π.Χ., η τριήρης, επινόηση των Κορινθίων, έγινε το βασικό σκάφος των ελληνικών, των φοινικικών, των ετρουσκικών, κ.α. μεσογειακών πολεμικών στόλων. Στην τριήρη στηρίχθηκαν μεγάλες ή μικρές «θαλασσοκρατορίες» όπως αυτές της Αθήνας, της Καρχηδόνας, της Κορίνθου, των Συρακουσών, κ.α.

Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία και η κατάλυση του περσικού κράτους δημιούργησε μια νέα πολιτειακή κατάσταση για τον ελληνικό κόσμο. Τα νέα ελληνικά κράτη που δημιουργήθηκαν στην Ανατολή ήταν πολλαπλασίως μεγαλύτερα από τις παλαιές πόλεις-κράτη. Η νέα κατάσταση είχε το αντίκτυπο της στην πολεμική τέχνη, τόσο στην ξηρά όσο και στην θάλασσα. Οι παλαιοί οπλιτικοί στρατοί των λίγων χιλιάδων οπλιτών έδωσαν την θέση τους σε στρατούς πολλών δεκάδων χιλιάδων πολεμιστών, που είχαν πλέον ως βασικά Όπλα κρούσης την μακεδονική φάλαγγα και το βαρύ ιππικό. Ανάλογα, οι παλαιότεροι στόλοι των πόλεων-κρατών που είχαν ως βασικό μαχητικό πλοίο την τριήρη, αντικαταστάθηκαν από τους κολοσσιαίους στόλους των ελληνιστικών κρατών, στους οποίους τα κύρια πολεμικά ήταν μεγαλύτερες πολυήρεις, κυρίως πεντήρεις. Οι τακτικές του πολέμου στην θάλασσα προσαρμόστηκαν ανάλογα. Οι τριήρεις χρησιμοποιούσαν κυρίως την ταχύτητα και την ευελιξία τους προκειμένου να επικρατήσουν στις ναυτικές συρράξεις. Οι πεντήρεις και οι άλλες πολυήρεις στηρίζονταν στο μέγεθος και το εκτόπισμα τους. Ένα στοιχείο το οποίο έμεινε αμετάβλητο από την εποχή της τριήρους ήταν η χρήση του εμβόλου, παρότι ο ρόλος του κατά την θαλάσσια σύρραξη περιορίστηκε.

Το Αγαθονήσι ήταν ναυτική βάση της Μιλήτου

Στο ακριτικό Αγαθονήσι με τους 150 μόνιμους κατοίκους και τα 3.000 κατσίκια, που όταν χαλάει το καράβι της γραμμής μένουν οι άνθρωποι δίχως ψωμί, δεν θα περίμενε να δει κανείς έναν περιποιημένο αρχαιολογικό χώρο. Κι όμως, από το 2010, το μέχρι προ ολίγων ετών ανεξερεύνητο νησάκι, έχει στη θέση Καστράκι έναν εκτεταμένο αρχαιολογικό χώρο. Ένα αρχαίο λιμάνι με τις οχυρώσεις του, τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις του για τον ελλιμενισμό πολεμικών πλοίων, ένα ιερό, μια τεράστια μελισσοκομική μονάδα και ένα εργαστήριο πορφύρας. Και επειδή το ανασκαφικό υλικό είναι πλούσιο -πολλά κινητά ευρήματα έρχονται συνεχώς στο φως-, προγραμματίζεται να κτιστεί εκεί κι ένα μικρό μουσείο (300 τ.μ.). Όλα ξεκίνησαν το 2000, όταν ο αρχαιολόγος Παύλος Τριανταφυλλίδης, της ΚΒ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ρόδου, κλήθηκε να πάει στο Αγαθονήσι για να ελέγξει τη θέση στην οποία επρόκειτο να εγκατασταθεί μια μονάδα αφαλάτωσης. Τότε, καθ' υπόδειξιν του δημάρχου, πήγε να δει και τα σκόρπια αρχαία της βόρειας πλευράς. Δρόμος δεν υπήρχε. Πήρε μια μικρή βάρκα και πήγε διά θαλάσσης. «Τα αρχαία ήταν μέσα στα χόρτα, τα αγκάθια και τα σκίνα» θυμάται ο αρχαιολόγος. Ήταν ορατά οικοδομικά λείψανα, κυρίως οχυρωματικοί τοίχοι σε ένα βραχώδη λόφο και διάσπαρτα πάμπολλα επιφανειακά ευρήματα, όπως πήλινα και λίθινα αγγεία των ελληνιστικών και πρώιμων ρωμαϊκών χρόνων.

Μεγάλη η αρχαιολογική σημασία των ευρημάτων του Ναυαγίου του Μαζωτού

Τα αποτελέσματα των μέχρι τώρα ερευνών της υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας του Ναυαγίου του Μαζωτού παρουσιάστηκαν την Τρίτη το βράδυ, στο Αμφιθέατρο της Cyta, στη Λευκωσία. Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Όμιλος Αυτοδυτών του Ταμείου Ευημερίας Υπαλλήλων της Cyta (ΤΕΥ-ΑΤΗΚ) και η Ερευνητική Μονάδα του Πανεπιστημίου Κύπρου. Σύμφωνα με ανακοίνωση από την Διαχειριστική Επιτροπή Ομίλου Αυτοδυτών ΤΕΥ-ΑΤΗΚ, το Ναυάγιο του Μαζωτού αφορά ναυάγιο εμπορικού πλοίου των ύστερων κλασικών χρόνων (4ου αιώνα π.Χ.), το οποίο εντοπίστηκε σε βάθος 45 μ. και μετέφερε αμφορείς κρασιού από το νησί Χίο και άλλα νησιά του Βόρειου Αιγαίου. 

Ένα ναυτικό πρακτορείο στο Μεσοπόλεμο

Το ναυτικό πρακτορείο Πέτρου και Κωνσταντίνου Τσίμπη (θείος και ανιψιός) ιδρύθηκε στον Πειραιά το 1896 και ήταν ένα από τα παλιότερα του είδους. Ο Πέτρος Τσίμπης πέθανε γύρω στα 1927 και την επιχείρηση συνέχισε μόνος του ο Κωνσταντίνος, άγνωστο μέχρι πότε.  Το πρακτορείο ειδικεύθηκε κυρίως στην υπερπόντια μετανάστευση και υπήρξε αντιπρόσωπος μεγάλων εταιρειών όπως του ναυτικού πρακτορείου A. Cabaud (με έδρα τη Μασσαλία) και των ακτοπλοϊκών White Star Line και Red Star Line. Στο αρχείο σώζονται τεκμήρια της περιόδου 1924-1931. Σώζεται κυρίως η εξερχόμενη αλληλογραφία του πρακτορείου (6 βιβλία αντιγραφής επιστολών της περιόδου 1926-1931) αλλά και ένα μικρό κομμάτι εισερχόμενης αλληλογραφίας,  πληροφορίες για δρομολόγια και διατυπώσεις προς τους ταξιδιώτες για Αυστραλία, Αμερική και Καναδά καθώς και διαφημιστικά φυλλάδια υπερατλαντικών ατμόπλοιων. 

Το Αιγαίο φλέγεται: οι πειρατές της Μάνης

Η Μάνη έχει πρωταγωνιστήσει σε όλα τα «αναρχικά» επεισόδια της ιστορίας μας -Ορλοφικά, επαναστάσεις, Επανάσταση, εξεγέρσεις- και το Οίτυλο επονομαζόταν Μεγάλο Αλγέρι, εξαιτίας της δράσης των πειρατών και των κουρσάρων στις δυσπρόσιτες ακτές του, που αποτελούσαν καταφύγιο και ορμητήριο για τους ναυτικούς που ζούσαν από το παράνομο εμπόριο και σκορπούσαν τον τρόμο στους κατοίκους των παραθαλάσσιων περιοχών σε νησιά και ηπειρωτική Ελλάδα. Κανένα λιμάνι του ελλαδικού χώρου δεν έμεινε ανεπηρέαστο από τις πειρατικές επιδρομές από τα βυζαντινά χρόνια και έως το τέλος της τουρκοκρατίας, αλλά και πιο ύστερα. Μάλιστα, πολλοί ορεινοί οικισμοί χρωστούν την ύπαρξή τους ακριβώς σε αυτές τις επιδρομές, καθώς ο φόβος των πειρατών -που λεηλατούσαν, έκλεβαν, έπαιρναν σκλάβους και έκαιγαν υποδομές- οδήγησε ανά τους αιώνες τους κατοίκους των παραθαλάσσιων περιοχών να αναζητήσουν καταφύγιο στα ορεινά, όπου τα φονικά κανόνια των πλοίων τους δεν θα τους έφταναν.